Evcil Kuşlarda Pacheco Hastalığı


kaya 23

 

 

 

 

 

 

 

EVCİL KUŞARDA PACHECO HASTALIĞI

 

 

Dr. Kaya DEMİRÖZÜ

Kanatlı Sağ‎ً‎lığı ve Hastalı‎kları‎ Uzman‎ı

(Drk.demirozu@yahoo.com.tr)

 

Tanım

 

Ayrıca Parrot Herpes olarak bilinen, Pacheco hastalığı, akut viral hepatitise neden olur. İlk olarak 1930 yılında sadece papağangillerde rapor edilmiş ve zaman içinde daha duyarlı oldukları saptanmış. Pacheco hastalı- ğı kükürt göğüslü veya gökkuşağı gagalı Tukan’da da (Ramphastos sulfu-ratus) saptanmıştır. Hastalığa Amerikan kıtası orijinli papağangiller, eski dünya orijinlilerden daha duyarlıdırlar.

 

Pacheco hastalığı virusu ilk Brezilya’da tanındı. Virüs enfeksiyon son-rası en az 3-7 gün içinde dışkı, göz ve burun akıntısı ile etrafa yayılabilmek- tedir. Son derece bulaşıcıdır. Genellikle hastalık, kafese yeni bir kuş gel-mesinin ardından sağlıklı hayvanların esrarengiz bir şekilde ölmeleri ile başlamaktadır.  Hastalık ölümcüldür ve her yaştan papağanı etkiler.

 

Pacheco hastalığının sebebi nedir?

 

Pacheco hastalığına genellikle diğer enfekte kuşların dışkı ve burun akıntılarıyla yayılan herpesviruslar neden olur. Tüy, toz ve virusla bulaşık hava, gıda, su ve canlı yüzeyler de bu ölümcül hastalığın yayılmasına yar-dımcı olmaktadırlar. Bir eş veya arkadaştan ayrılma, kaybetmekten dolayı stres, üreme, yer değiştirme, iklim değişiklikleri ve diğer çevresel ve duy-gusal değişiklikler, enfeksiyon tetikleyebilir.

Hastalık etkeni herpesvirus kuş vücudu dışında uzun süre hayatta kalamaz ve böylece herhangi bir bulaşık yüzey bir kuşu bulaştırmak için önemlidir

 

Virus bir hücrenin çekirdeğinde çoğalır. Bu viruslar öncelikle lenfatik doku (B ve T hücreleri), deri (epitel hücreleri) ve sinir hücrelerine yerleşir, ürer ve enfekte ederler.

 

Genellikle ithal kuş sevkiyatları sırasında yaşanan stres, virus taşı-yıcıda enfekte olma duyarlılığını artırmaktadır.  Nakliye stresi ve nakil sırasındaki yakınlık virusun bir hayvandan diğerine bulaşmasında katkıda bulunmaktadır.

 

Hastalığı nasıl bulaşır/ nakil olur?

 

Genellikle, hastalık kontamine gıda, su, ya da dışkı ve temas yoluyla bulaşır. Daha az görülen hava yolu ile bulaşmadır. Sağlıklı görülen, ancak virus taşıcı bir kuşla temasla bulaşma olabilmektedir. Virus nakli bulaşık dışkının yanı sıra, göz ve solunum salgıları yoluyla gerçekleşebilmektedir. Aratinga mitrata (Pikopos taçlı conure), Nandayus nenday( nanday co-nure) ve  Cyanoliseus patagonus(Patagonya conure) gibi bazı conurus türü papağanlar taşıyıcı olmalarına rağmen virusa karsı dirençlidirler.

 

Hayvan virusu hiçbir belirti göstermeden taşıyabilir.Önceden has-talık yaşan kuşta taşıcıdır.Yeni birkuşolası birtaşıyıcı olarakdikkate alınmasıgerekir. Kuşüreme,eşkaybı,ya da değiştirmekve çevreseldeğişikliklergibistres altındavirusu dışkısıyla yenidenyayabilir.

 

Enfeksiyon klinik ve otopsi bulguları nelerdir?

 

Hastalığın kuluçka süresi3-14gündür. Ne yazık ki,en sık görülenbelirtisi ani ölüm, bu durumda tanı için otopsiyapılabilir. Diğer belirtiler;ishal ve hızlı birseyir ile48 saat içindeölümdür.Ayrıcakusma,sarı-yeşil renkte ürat içeren ishalvetremor,dengesizlik,ya da nöbetgibiakutmer-kezi sinir sistemi belirtilerigörebilir.

 

Enfekte hayvanda belirtiler gelişebilir veya olmayabilir. Fakat genel-likle hastalar birkaç gün içinde ölürler.

 

Belirtiler uyuşukluk, ishal, tüylerde kabarıklık, sinüzit, iştahsızlık, ko-onktivitis ve boyun, kanat ve bacaklarda tremor dikkati çekebilir.
Eğer karaciğer hasarı oluşmuşsa, gaitanın rengi yeşil hale gelebilir. Ancak, bazı kuşlarda hiçbir özel ya da genel semptom gözlenmeden ani-den ölürler.

 

Görünüşte sağlıklı kuşlar çoğu kez hızla ölmektedir. Genellikle yer değiştirme, üreme, iklim değişiklikleri, eş kaybı ya da değiştirme vb stresler enfeksiyonu tetiklenmiş olur.

 

Özetle hastalığın başlıca belirtileri şunlardır:

• Karaciğer hasarı nedeniyle yeşil renkli dışkı,
• Halsizlik,
• İshal,
• Burun akıntısı
• İştahsızlık
• Karın bölgesinde şişkinlik,
• Kızarık gözler,
• Tremor,
• Kabarık tüyler,
 
        Bütün bu semptomlar genellikle enfeksiyon 3-7 gün içinde görünmektedir. Ancak hastalığa yakalanmış her kuşta belirtilerin görülmesi söz konusu değildir.

 

Otopside, genellikle böbrekler, karaciğer, dalak büyümüş, kara-ciğerde sınırlı nekroz ve kanama alanları saptanabilmektedir. Deri, dalak, bağırsak, pankreas ve vücut boşluğunda kanama dikkati çeker. Hayvan tipik masif karaciğer nekrozu sonu ölmektedir. Hastalıktan kurtulabilen-lerin organlarındaki hasar kalıcıdır.

 

Nasıl teşhis edilir?
Tanı; detaylı bir anamnez, klinik semptomlar, otopsi verileri ve enfekte dokulardan viral izolasyon dayanmaktadır.

 

Enfeksiyonun tedavisi mümkün mü?

 

Hastalık genellikle ani ve hızlı ölüm nedeniyle tedavi edilemez olarak kabul edilir. Serum verilmesi, kesin izolasyon ve sonda ile besleme de dahil olmak üzere destek tedavisi ile takip edilen acyclovir gibi antiviral ilaçlarla bazen başarılı sonuç elde edilebilir. Ama acyclovir böbrek hasarına neden olabilmektedir. Enfeksiyon belirtileri görülmeden önce, hastalığın ilk aşamasında iyi sonuç alınabilir. Bir kısım yabancı hekimler kuruyucu amaçlı kullanımda çok iyi bir seçenek olduğunu belirtmektedirler. Bizce en-feksiyonda en iyi tedavi önlemedir

 

Hastalıktan korunmak nasıl olmalı?

 

İyi yetiştirme tekniklerine ve şüpheli vakaların hızlı bir şekilde izolasyonuna tavizsiz uyulması için alınacak çok yararlı önleyici tedbirler bulunmaktadır.

 

Taşıyıcılıktan şüphelenilen vakalarda bazı serolojik testler yapılabilir. Ancak, henüz güvenilir bir testten bahsedilemez. Çünkü taşıyıcıların virus yaymalarına rağmen yanlış negatif sonuçlar söz konusudur.

 

Enfeksiyon etkeni birçok dezenfektana dayanıklıdır. Çamaşır suyu gibi bir oksitleyici ile bulaşmış ve şüpheli yüzeyler, malzemeler dezenfekte edilmelidir.

 

      Enfeksiyondan kurtulanlar ve tüm yeni kuşlar 30-60 gün süreyle karantina altında tutulmalıdır. Çünkü bu tür hayvanlarda yaşanacak bir stresin tetiklemesiyle hastalık yeniden su yüzüne çıkmaktadır.

 

Her zaman olduğu gibi, iyi hijyen uygulamaları, bu korkunç hastalığı önlemeye yardımcı olmaktadır. Temizlik, biyogüvenlik ve dezenfeksiyonla ilgili daha geniz bilgi için kaynak olarak gösterilen makalelerin okunmasını tavsiye ederiz.

 

KAYNAKLAR

 

DEMİRÖZÜ, K. (1988), Tavukçunun El Kitab, Kartal Kimya Yayını, İstanbul.

DEMİRÖZÜ, K. (2006), Sınır Tanımayan Hastalık: Avian Influenza(Kuş Gribi), ISBN 975-00566-1-2

DEMİRÖZÜ, K. (2010), Kanatlılarda Temizlik Ve Dezenfeksiyon Kriterleri. Çiftlik Dergisi, 319,38-42.

DEMİRÖZÜ, K. (2012), EVCİL Kuşların Günlük, Haftalık, Aylık Kafes Temizliği ve Bakımı (yayında).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Yazan - 22 Ocak 2015. Kategori Dr. Kaya DEMİRÖZÜ, HAYVANCILIK, SAĞLIK. Bu yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz RSS 2.0. Bu yazı yoruma kapalı fakat geri izlemeye açık
0 0 Oy
Okuyucu puanı
Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
Bütün yorumları gör
0
Düşünceleriniz bizim için önemlidir, lütfen yorum bırakınız.x
()
x