Kuşların Beslenmesi ve Diyet


papagan-nasil-beslenir_646x340

 

SÜS KUŞLARI HASTALIKLARI XXXVIII

 

 KUŞLARIN BESLENMESİ: EVCİL KUŞLARDA YEMLEME, PAPAĞANLARDA DİYET VE BESLENMEDE İPUÇLARI

 

 

Dr. Kaya DEMİRÖZÜ

  Kanatlı Sağ‎ً‎lığı ve Hastalı‎kları‎ Uzmanı

 

(Drk.demirozu@yahoo.com.tr)

 

 

 

Evcil kuşların doğru gıdalarla beslenmesi sağlıkları açısından önemlidir. Kuş beslenmesinde güvenilir önerilere dayanan dengeli bir diyet ol-mazsa olamazdır. Başından beri dengeli bir diyet kuşlarda birçok sağlık ve davranış sorunları önleyebilir. Dengesiz bir diyet, evcil kuşların hastalan-ması ve erken ölümlerin ana sebebidir. Kötü beslenme, insanın neden ol-duğu bir hastalıktır. Çok şükür ki, şiddetine göre izler kalsa da önlenebilir.

 

Bir kuş edinmeden önce bakım ve beslemesi hakında detaylı bilgi sa-hibi olunmalıdır. En güvenilir bilgide hekiminizdedir.

 

Kuşlar arasında beslenme farklığı var mı?

 

Unutulmamalıdır ki; tüm kuş türlerinin tamamı aynı besinlerle beslenmezler. Örneğin baştankaralar, ağaç-kakan, sinekkuşları gibi kuşlar aynı gıda- ları yemezler ve evcileşmeleri de bu yüzden mümkün olmamaktadır. Genel olarak, papağanlar, normal diyetler göre sınıflandırılabilir. Çoğu pa-pağangillerin gıdalarının temeli bitkilerdir. Yani ot oburdurlar(florivore). Ot oburlardan bazıları ağırlıklı olarak granivor olup tane, tahıl ve /veya to-humlarla beslenmektedirler. Frugivor sınıfındaki kuşlarsa meyve dayalı diyeti tercih ederler. Bazı kuşlarsa hem etçil hem otçul olup, beslenmeleri bitkisel ve hayvansal gıdalardan oluşabilir. Çoğun-lukla nektarla beslenen (nektarivor) özel bir sınıf vardır.

 

Aşağıdaki tablo incelendiğinde aralar(macaw) arasında bile esas diyetin farklı olduğu görebilir.Maviboğazlı Amerikan papağanı daha çok meyve yerken,yabaniSümbülAmerika papağanı, çoğunluklatahıl(aslındakabuklu yemiş)tercih etmektedir.

 

Örneğin, her ikisi de granivor kabul edilse bile; muhabbet kuşları genellikle tohumları yerken vahşi sümbül Amerikan papağanı çoğunlukla palmiye tohumunu tercih etmektedir. Bu küçük örneklemede de görüldüğü gibi, her bir kuşa farklı beslenme tavsiyelerine ihtiyaç söz konusudur.

Evcil Kuşlarda Beslenme SınıflandırmasıTemel DiyetÖrnekler
Florivor (Ot obur)Tohumlar, meyveler, kabuklu yemişler, ağaç kabuğu, köklerAskeri Amerikan papağanı(Ara militaris),Mavi- sarı Amerikan papağanı (Ara ararauna), Kızıl yüzlü papağan (Hapalopsitytaca pyrrohops)
Granivor (Tane, tohum yiyenler)Taneler, tohumlarMuhabbet kuşu, Kanarya,Sultan papağanı, Sümbül Amerikan papağanı (Anodorhynchus hydcinthinus)
Frugivor (Meyve yiyenler)Genelde meyve ve çiçek; bazen kabuklu yemişler ve tohumlarMavi boğazlı Amerikan papağanı (Ara glaucogularis), Yeşil kanatlı Amerikan papağanı (Ara chloroplerus)
Omnivor (Etobur)Tohum, meyve, böcek, omurgasızlarSülfür göğüslü kakatu, Kırmızı kuyruklu Amazon (Amazona brasilliensis)
Nektarivor(Nektarla beslenenler)Nektar, polen; bazı böcek ve tohumlarLoriket ve lori ( Loriidae ailesinden küçük papağan)

Mixed Nuts

 

Tohumla beslenen kuşlar

 

Tohum ağırlıklı kuşlar için bile, tek başına tohumlar uygun bir diyet değildir. Bunun birkaç nedeni bulunmaktadır:

  • Kafesteki hayvana verilen tohumlar, kuşlarınyaşadıkları doğal bölgelerindebulunantohumların aynısıdeğildir. Çoğunlukla bizlerin verdiği besinler protein ve vitamin gibi diğerbesin öğeleri açısından
  • Doğal hayattaki kuşların enerji ihtiyacı, kafes kuşlarından daha fazladır. Kafes kuşları doğadakilerin aynı gıdalarını yerse obez olacaklardır. Onlardan daha az yerlerse de vitamin, protein, amino asitler, mineraller gibi temel besin taşlarından yetersiz beslenmiş olacaklardır.
  • Kafes kuşları tohumla beslenirken zaten bir kısmını dışarı atmaya meyillidirler. Geri kalanıyla veya sevdikleriyle beslenmeye çalışırlar. Beslenmenin yalnızca birkaç çeşit tohumla sınırlandırılması belirli beslenme bozukluklarına yol açabilir.

 

Birden fazla türde tohum verilse bile, sadece tohumla beslenme optimal sağlık için gerekli olan vitamin ve mineral ihtiyacını karşılamaya-caktır. Çocukların ve kimi yetişkinlerin tatlı düşkünlüğü gibi kantlılarda tohumlara eğilimleri vardır. Onlar için sağlıklı olanı, içinde sevilen tohumların da bulunduğu bir karışımı yemeleri olacaktır. Birçok tohum yiyen kuşlar için en iyi beslenme; pelet gıdalar gibi formüle edilmiş besinler, sebze, az miktarda meyvedir Bu tip bir beslenme dolaylı olarak tedaviye de katkı bulunur.

 

Formüle besinler

 

Yem tahıllar, tohumlar, sebzeler, meyveler ve farklı türde proteinlerin yanı sıra, ek vitamin ve minerallerin bir karışımıdır. Bu karışımlar pelet, pelet kırığı veya nug-get(parça) formunda olabilir. Hayvan gıdasını bu formlarda yerse:  tohum karışımının aksine, formüldeki bileşenlerden istediğini seçemez, bu nedenle beslenme dengesizliklerinin daha az görülmesi muhtemeldir.

 

Çoğu türler için, pelet gıda diyetin% 65-80, sebzeler% 15-30 olmalıdır. Geri kalanı ise tohum ve meyveler olabilir.

Vegan-Thanksgiving

Sebze ve meyveler

 

Sebzeler iyi bir vitamin, mineral ve karbonhidrat kaynağıdır. Hayvan gıdasının % 15-30 olmalıdır. Meyvelerde şeker ve nem yüksektir,  günlük beslenmede yaklaşık % 5 aşmamalıdır. Sebze ve meyve çeşitliği açısında bunun tercih edilmesi gerekir.. Aşağıdaki tabloda papağangiller için sebze ve meyve önerileri bulunmaktadır:

Papağan Diyetine besleyici İlaveler
Sebzeler Meyveler
  • Turp
  • Şalgam
  • Havuç(kök ve yaprakları)
  • Pişmiş tatlı patates
  • Hindiba
  • Hardal vekarahindibayeşillikleri
  • Pazı
  • Kıvırcık yapraklı lahana
  • Maydanoz
  • Pişmiş kırmızı patates
  • Yeşil fasulye
  • Domates
  • Tatlı yeşil, kırmızıbiber ve diğer türleri
  • Karnabahar
  • Brokoli (yapraklarıyla)
  • Pancar ve şalgam yeşillikleri
  • Patlıcan
  • Alabaş
  • Şeker bezelye veya sultani bezelye
  • Soyulmuş veya buğulama bal kabağı
  • Soyulmuş kırmızı pancar
  • Kımızı ve yeşil marul
  • Lahananın yeşil yaprakları
  • Mısır
  • Hıyar
  • Elma
  • Böğürtlen, çilek
  • Kivi
  • Mango
  • Kavun
  • Nektar
  • Ananas
  • Kiraz
  • Kızılcık
  • Muz
  • Armut
  • Şeftali
  • Portakal
  • Nar
  • Mandalina
  • Carambola (Yıldız meyve)
  • Greyfurt
  • Papaya
  • Erik
  • Üzüm
  • Kaysı

 

 

Gıda vermeden önce tüm sebze ve meyveleri iyice yıkanmalıdır. Elma gibi meyvelerin çekirdekleri çıkarılmalı, günlük olarak verilip yen-meyen atılmalıdır. Sebze ve meyvelerin su içeriği yüksek olduğundan gaitada idrar miktarı artacaktır.

 

Çeşit ve çekicilik

 

Tıpkı bizler gibi kanatlılarda besinleri görme, tatma ve kıvamına göre yemeye karar vermektedirler. Dengeli bir beslenme sağlamak için sebze ve meyveler geniş bir yelpazede halinde verilmelidir. Besinler mümkün olduğunca doğal halleriyle muhafaza edilmelidir ve yiyecek hazırlarken yaratıcı olunmalıdır.

Oyuncakların bulunduğu yere, kafesin içinde değişik yerlere gıdalar asılabilir. Örneğin büyük kuşlara mısır taneleri yerine kocan halinde verilmesi, kuşun fiziksel ve zihinsel uyarılması ve oyalanması sağlanmış olur.

 

Tohum ağırlıklı bir beslenmenin değiştirilmesi

 

               Daha sağlıklı, dengeli, çok çeşitli gıdalarla yeni bir beslenme rejimi uygulama genç kuşlara kıyasla erişkinlerde adaptasyon daha güçtür. Bir kuşun sağlıksız bir beslenme rejiminden daha sağlıklı bir beslenme rejimine geçmesi için daha fazla  emek, sabır ve zaman gerektirir.

Hayvan pelet gıdalar dayalı diyete geçiş yaparken,  kuşun pisliğindeki değişiklikler gözlenmelidir. Gaita daha bü-yük ve daha açık renklidir. Eğer pislik miktarı az ve koyu renkli ise hemen hekime başvurulmalıdır. Hayvanın  az yem tüketmekte olduğundan geçişin yavaş uygulanması gerekebilir.

 

Tohum ağırlıklı beslenmeyenler

 

Tohum ağılıklı yerine nektarla beslenen Loriket ve lori ( Loriidae  ailesinden küçük papağan) gibi papağangiller için ana gıdaları özel formüle edilmiş ticari ürünlerdir. Bunlarda bir kısmı kuru veya nemli, bazılarıda çözelti halindeki nektar karışımlarıdır. Nektar besinler günde birkaç defa taze verilmeli, sıcak ortamda ve yazın 4 saatte bir yenilenmelidir.

 

Ayrıca elma, nar, papaya, üzüm, kavun, ananas, incir ve kivi gibi bazı meyveler verilmelidir. Yine polen, koçanlı mısır, hercai menekşe, Latin çiçeği, gül, ebegümeci, kadife ve karahindiba gibi bazı çiçekleri verilebilir. Uygun miktar miktarları belirlemek için hekime danışılmalıdır.

 

Destek ürünler

 

Çoğu yetişkin kuşlar için, destek ürünler gerekli olmayabilir. Ve bu kararı sadece hekim vermelidir. Güvenilir ticari formüle besinler kuşun ihtiyacı olan tüm besin elamanları gibi mineral ve vitaminleri de içermek-tedir. Hekim önerisiz vitamin takviyeleri kullanmak aşırı doz vitamin sorularına neden olabilmektedir.

234

 

Sakıncalı besinler

 

Aşağıda kuşlara verilmemesi gereken bazı gıdalar yer almaktadır:

  • Yüksek yağlı abur cubur şeyler (patates cipsi, doughnut(Lokma, halka),bisküvi, kuru, yaş pasta vb)
    • Avokado
    • Çikolata
    • Alkol veya kafein
    • Meyvelerin çekirdkleri ve çekirdek cevresindeki sertleşmiş kısımlar
    • Trabzon hurması
    • Sofra tuzu
    • Soğan
    • Elma çekirdekleri
  • Mantar

 

 

 

Besleme yöntemleri

 

Doğal hayatta kanatlıların yiyecek araması günlerinin en az 1/3 almaktadır. Oysa kafes kuşlarında sadece bir kab içinde gıdanın olması fiziksel ve zihinsel uyarılmalarından mahrum etmekte ve eneji harcamalrı kısıtlanmaktadır. Kuşun yeme süreleri canlandırmak için yiyecek aramaya yarayan oyuncak ve diğer yöntemleri kullanılmalıdır. Daha deyaylı bilgi için: Süs Kuşları Hastalıkları XVI, Evcil Kuşların Yiyecek Arama İle Oyalanma Ve Oynama Aktivitelerini Teşvik Etme(Çiftlik dergisi, URL: http://www.ciftlikdergisi.com.tr/?p=42454, 27.06.2013 yayınlandı) makalemizin okunmasını öneririz.

 

Besleme zamanı

 

Formüle edilmiş hazır besinler yemliklerinde daima bulunabilir. Doğada kuşların beslenme zamanı; güneş doğduktan yarım saat sonra ve öğleden sonra yaklaşık 17–18 (mevsime göre değişir. Gün batımından 30- 60 dakika önce), bu nedenle bu sırada taze sebze-meyve vermesi önerile- bilir. Daima önceki öğünden kalan sebze veya meyve atılmalıdır. Yiyecek arama amaçlı oyuncaklar atıştırma ve eğlence için gün boyunca kafeste bırakılabilir.

Yem tüketimini takip, hijyen

 

Hayvanın günlük yiyebiliceği kadar yem verilmelidir. Bu şekilde hem yem sarfiıyatı ve bozulması riski azalmış olacak, hem de gümlük tüketim miktarı kolayca izlenebilecektir. Gıda tüketiminin azalması kuşun hasta ol- duğunu ilk belirtisi olabilir.

Yemlikler sıcak sabunlu su ile günlük olarak yıkanmalıdır. Hiçbir gıda fekal kontaminasyon veya bozulması riski yüksek olduğu için 24 saat daha uzun kafes kalmamalıdır.

hqdefault

Su ihtiyacı

 

Hayvana verilecek su taze, temiz ve her zaman kafeste bulunmalıdır. Eğer şişe tipi suluk kullanılıyorrsa, su günlük olarak değiştirilmesi gerektiği göz ardı edilmememli ve ucunun çalış-tığından emin olunmalıdır. Hayvan su içemiyorsa bir veya iki gün içinde dehidrasyon oluşabilir. Özellikle yaz ay-larında bu ciddi bir sorundur. Kab yerine şişe tipi suluk kullanılacaksa, çanak suluğu kafesten çıkarmadan önce kuşun şişeye alıştığın-dan emin olunmalıdır.

 

Grit

 

Besin olmamakla birlitte, grit özellikle kafes kuşları için insanlarca gerekli olduğu düşünlmektedir. Ancak fazla alındığında sindirim sisteminde grit pekliği ortaya çıkabilmektedir. İspinoz, saka ve kanarya iki ayda  2-3 tane grite ihtiyacı  olabilir. Ancak çoğu muhabbet kuşu, sultan papağanı ve diğer papağanlar ihtiyacıları yoktur.

 

 

 

 


Yazan - 27 Temmuz 2016. Kategori MANŞET, Dr. Kaya DEMİRÖZÜ, HAYVANCILIK. Bu yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz RSS 2.0. Bu yazı yoruma kapalı fakat geri izlemeye açık
0 0 Oylar
Okuyucu puanı
Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
Bütün yorumları gör
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.
0
Düşünceleriniz bizim için önemlidir, lütfen yorum bırakınız.x
()
x