Campylobacter İle Mücadele


DSC_0318

AVRUPA’DA CAMPYLOBACTER İLE MÜCADELE(*)

 

Çeviren: Dr. Kaya DEMİRÖZÜ

Kanatlı Sağ‎ً‎lığı ve Hastalı‎kları‎ Uzman‎ı(Drk.demirozu@yahoo.com.tr)

 

Campylobacter ciddi insan sağlığı sorunlarına neden olduğun- dan, süpermarketler et kontaminasyonu minimize etmek için üreti-cilere baskı yapımaktadırlar. İşletmelerin aldıkları tedbirlerle ba-şarılı sonuçlar elde edilmiştir. Ancak kontaminasyon riskinin azal-ması içinkatkı maddeleri ve v fiziksel önlemler konusunda yapıla- cak çok şey bulunmaktadır.

Kanatlı mezbahalarında çapraz bulaşmayamani olma nihayi ürün düzeyinde Campylobacter riskini dü-şürmenin önemli bir yoludur.Bunun-la birlikte çiftliktekibiyogüvenlik uy-gulamaları  yayılmayı önlemede vaz-geçilmez biranahtardır.

Campylobacter gıda ile alakalı gastroenteritislerin en sık rastlanınan nedeni olup Avrupa Birliği(AB) üyesi 28 ülkeye yılda 2.4 milyar €mal ol-maktadır.İngiltere’de, Campylobacter her bin broilerde  20£ (26 €) kadar kanatlı sektörüne malliyeti olduğuı tahmin edilmektedir.

İngiliz Gıda Standartları Ajansı (FSA) süpermarkete satılan tavuklar- da Campylobacter kontaminasyon surveysonuçlarınıaçıklamasından bu yana Batı Avrupa’da bu konuda büyük bir hassasiyet devam etmekte ve önde gelen süpermarketler kontaminasyon seviyelerinin azaltılması için tedarikçilerine daha fazla baskı yapmakmaktadırlar.

Campylobacter spp kanatlılarda ishal ve yemden yararlanma gibi hastalık belittilerine gibi belirtilerilerlegastroentestinal hastalığaneden ol-maktadır.AB’de Campylobacter kontaminasyon düzeyi ülkeye göre anlamlı farklılık göstermektedir. Bu farklılık kısmen iklimle açıklanabilir.Campylo-bacter insidansı(görülme sıklığı) geleneksel olarak sıcak yaz aylarında art-maktadır.AB üyesi 15ülke verilerine göre  broilerlerde Campylobacter yüksek seviyelerde saptanmıştır (Şekil 1).

 Untitled-1 copy

Şekil 1 –AB ülkelerinde boirlerde Campylobacter spp Prevelansı (%Yaygınlıkğı).

 

 

Biyogüvenlik önlemlerinde  yapılacak bir iyildeştirme hastalık kontrolü için yararları olacaktır.

Biyogüvenlik önlemlerinin gözden geçirilmesi, gerekirse yeniden dü-zenlenmesi deneysel koşullarda % 70’ şe kadar pozitif sonuçlara ulaşıldığı ortaya konulmuştur.Ancak, işletmelerde hastalıkla mücadelede en önemli yöntem olanbiyogüvenlikte ihmaller, kopukluklar, aksaklıklar dolayısıyla ciddi sorunlaryaşanabilir.Birçok şirket ve çiftlik zaten biyogüvenlik tetbirl-erini artmıştır. Bütün bunlara rağmen hala kontaminasyondan söz edil-mektedir. Biyogüvenlikte iyileşme ve tavizsiz uygulama hastalık kontro-lündesayısız yararları olacaktır(Tablo 1).

Tablo 1-Broilerlerde Campylobacter kontaminasyonunu kontrol altına almak için öneriler

TetbirBaşarı ve uygulama durumu
AşıHenüz yok
Aşırı ısı müdahalesiKarkas kontaminasyonunu % 90 na kadar azaltığı iddia edilmektedir. İnsanlara riskini ortadan kaldırmaz.
Klorla yıkamaKanserojenik kalıtı endişesiyle AB izin verilmemektedir
Tavizsiz biyogüvenlikTicari şartlardazorlukları olmasına rağmen karkas bulaşma oranını  % 50 – 70 azaltabilir.
Seyretmeden vazgeçmeSürülerin aynı zamanda çıkarılması % 80 oranında kontaminasyonu azaltabilir.Üretimde baskı oluşur ve kısa vadeli sorunlarortaya çıkar.
28 günde kesimKontaminasyon seviyelerinde çarpı-cı azalma. Pazar ihtiyacı için tercih edilmez.

 

Bakteriyosinler enfekte hayvanların dışkısındaki campylobacter seviyelerini azaltabilir.

        Bakteriyosinler Gram(-) ve Gram(+) bakterilerin doğal savunma me-kanizmalarının bir parçası olan proteinimsi toksinleridir.Antibakteriyel et- kiye sahip olup bazıları geniş spekturumludur.

Belirli bakterilere karşı bakteriyosinlerin etkisi, hedef bakterininn hücre duvarı üzerine bağlanması ve dış zarında bir gözenek oluşturma şeklindedir. Gözenekten inorganik iyonların sızıntısı, hedef bakterinin ölü-müdemektir.

Günümüzde, gıda sanayi bakteriyosinlerin belli başlı kullanım alanı-dır. Sınırlı sayıda bakteriyosin antiCampylobacter özelliklere sahip olduğu belirlenmiştir.Bunlar ağırlıklı olarak Bacillus circulans, Paenibacillus poly- myxa, Lactobacillus salivarius ve Enterococcus faecium tarafından üretil-mektedir.

Bilimsel çalışmalar bakteriyosinlerin kullanılması enfekte hayvanla-rın dışkısındaki Campylobacter düzeylerini azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir.Ancak, daha fazla araştırma yapılması gerekir.Bu çalışma-larfarklı Campylobacter türleri ve genotiplerine karşı koymak için olabilir.Daha geniş ölçekli test bakteriyosinlerin etkinliğini değerlendirmek için gerekli olacaktır.

Bakteriyofajlar Campylobacter sayısını azaltmak için kesimden önce enfekte sürülerin verilebilir

Bakteriyofajlar doğal olarak üreyen virüsleridir. Duyarlı bakterileri enfekte ederek ölümüne yol açar.Tüm cevre yaygındırlar ve uygun bak-teriyel konak bulabildiklerinde ürerler.Tedavi için uygunbakteriyofajların enfeksiyon tipine göre litik ve lizojenik olmak üzere iki tipibulunmak- tadır. Litik bakteriyofaj bakteri hücresini istila ederek, ürer ve sonuçta patlatır. Patlayan hücre erir. Bu döngü devam eder.

Bilimsel çalışmalarda bakteriyofajları kullanarak körbarsakta ki Cam-pylobacter sayısında Log₁₀ 0,5 -5arası azalma saptanması büyük umutlar vadetmektedir.Tedavi  amaçlı enfekte sürülere kesimden 2-3 gün önce verilmesi önerilmektedir. Koruyucu olarak uygulamanın konak bakterinin yeterli sayıda mevcudi-yetine göre karar veril-mesi görüşü hakimdir.

Bakteriyofajlarkullanımı ile ilgili bir kısım deneme çalışma- larında mezbahada karkasların son durula- ma işlemindebazı tatminkar sonuçlar elde edilmiştir.Bununla birlikte AB bu tip bir işle-                                                                                                  min ruhsatlanması zor olabilir.

Süpermarketlerde yapılan testlerdeCampylobacter insidansı        yüksekbulunmuştur. Süpermarketler tedarikçilerin sorununu                               halletmelerini talep etmekteler.

 

In vitro testler organik asitlerin Campylobacter’e  etkinliğini göstermekte

Organik asitler yıllardırkanatlı  yem hijyenini iyileştirmekiçin bakteri kontaminasyonu, özellikle Salmonella ile mücadele etmek amacıylayem-lere katılmıştır. Benzer şekilde, içme suyuna organik asitlerin eklenmesi su hijyenini arttırıcı etkilere sahip olabilir.

Campylobacter mücadelesi için organik asitler ile müdahale kantitatif risk değerlendirmesi için modele dahil edilmemiştir.Çünkü EFSA göre : “yem veya su yoluyla uygulama sonuçlarıCampylobacter sayısıı ve yay-gınlığı bakımından tutarsız sonuçlar vermiştir”. Birçok in vitro testeorga-nik asitlerin Campylobacter’e karşı etkinliği anlamlıbulunmasına rağmen tavuklarda yapılan in vivo deneylerdefarklı sonuçlar eldde edilmiştir.

Örneğin bir çalışmada, yeme sadece formik asit ilavesi Campylobac-ter kolonizasyonuna etkisiz olduğu saptanmıştır.Organik asitlerin kombi- nasyonunda daha başarılı sonuçlar alınmıştır.% 1.5 formik asit ve% 0.1 potasyum sorbat karışım, önemli ölçüde Campylobacter kolonizasyonu azaltmıştır.% 2 formik asit ve% 0.1 potasyum sorbat şeklindeki karışımsa kolonizasyon tamamen engellemiştir.

Büyüme sonrası, seyreltmeve kesime yakındönemde, özelllikle withdrawalaşamasında içme suyu ileverilen organik asit kombinasyonları Campylobacter kolonizasyon azaltılmasına, bazı olumlu etkileri olduğunu görülmüştür. En iyi sonuçları elde etmek için, suyun pH 4.0 – 4.5’e olması gerekir.

Fitojenik yem katkıları karaciğer fonksiyon ve bağırsak sağlığını desteklemede yardımcı olur

Fitojenik yem katkıları (FYK) ya da bitkseller katkılar;çok sayıda  bitki ve otdanelde edilen derivatları yahut  herikisi,aromatik bitkiler ve baharatlardanelde edilen esansiyel yağlar hatta doğala yakın sentetik ak-if maddeleri içermektedir.  Birçok  potansiyel madde ve katkı  maddeleri-nin direkt antimikrobiyal etkileribulunmamaktadır.Bunun yerine lezzet artırıcı, iştah açıcı, karaciğer fonksiyonunu, barğırsak sağlığı ve işlevini destekliici antienflamatuvarhatta yemden yararlanmada düzelme gibi alternatif işlevleri vardır.

Bazı bitkisel kaynaklı ürünlerin antibakteriyel özelliklerini kontrol et-mek için farklı in vitro çalışmalar yapılmıştır.Bu çalışmalardaesansiyel yağların Campylobacter spp karşı bazı başarlarelde edilmiştir. Ancak, in vivo broiler testilerinde Campylobacter spp yayılmasında istenilen bir azalma gözlernmemiştir.

Potansiyel katkı maddeleri ve kombinasyonlarıyelpazesiyem katkı maddesi kategorisi kapsamındadır. Bu yelpazedeki maddselerin fitojen olaması içinfekal kontaminasyonda istenilen azalmanın olup olmadığını belirlemek amacıyla sürekli daha fazla araştırma yapılması gerekmek-tedir.

Probiyotikler Campylobacter jejuni kolonizasyon seviyelerini azaltmaya yardımcı olabilir

Canlı mikrobiyal takviyeler olan probiyotikler yem veya suylaöneri-lendozlarda verildiğinde bağırsak mikrobiyal dengesini düzenleyek konağı olumlu yönde etkileyen canlı mikrobiyal takviyeleridir.Probiyotikler uzun yıllar çeşitli hastalık baskılarını kontrol etmek için kullanılanmaktadır. İlk defa Finlandiya’da Salmonella salgını kontrol altına alma amacıyla 70’li yılların başında ticari olarak uygulanmıştır.

Probiyotikler, bağırsak epiteli üzerindeki bağlanma bölgelerini bloke ederek patojenlerin  rekabetle dışlanması (competitive exclusion), laktik ve asetik asit üretimi,bakteriyosin salgılama,doğal ve adaptif bağışıklık yoluyla immun yanıtın düzenlenmesi gibibirçok fşekilde bağırsakta rol alırlar.

Yapılan araştırmada, kanatlılara özel probiyotik 42 gün yetiştirilen broilerlerda Campylobacter jejuni deneysel bulaştırılmasında kolonizasyon seviyesi veyayılmasını azaltabileceği saptanmıştır. Prebiyotikle kombine edilenkanatlı probiyotikleri yapılan araştırmalarda civcivler Campylobac-ter jejuni ile doğrudan epruve  yahut kombinasyonla verildiğinde körbağır-saklarda kolonizasyonunun dikkate değer azalabildiği ortaya konmuştur.

Tablo 2-  Broilerlerde Campylobacter konaminasyonu  ortadan kaldırmak için bazı işlemler

TedbirBaşarı ve uygulama durumu
BakteriyosinlerBilimsel çalışmalarda kimiolumlu sonuça ulaşılmış. Daha fazla çalışmak yapılması gerekiyor
BakteriyofajlarTedavi amaçlı kullanma eğilimi hakimdir.
Organik asidlerAsitlerin kombinasyonu lazım.. En iyi sonuçları elde edimesi için içme suyu pH değerinin 4.0- 4.5 olmalıdır.
Fitojenikyem katkılarıDaha fazla invitro çalışma.Yeni in vivo araştımalar. Çok fazla araştıma yapıl-ması gerekmektedir.
ProbiyotiklerBazı çalışmalar Campylobacter koloni-zasyonda anlamlı bir düşüşolduğunu göstermektedir.. Gelecek için umut vadetmektedir.

 

Campylobacter tehdi ilebaş etmek için önlemlersilsilesi elzemdir

Ne yazık ki,kümes hayvanlarındankaynaklanan doğrudan veya dolaylı insandaki Campylobacteriosis tehdidini ortadan kaldırmaya ya-rayacak nihai bir yanıt bulunmaktadır. Uygulanılabilir aşı eksikliği günü-müzde ve yakın gelecekte sektörün Campylobacter kontaminasyonriskini azaltmak amacıyla bir dizi önlemleri uygulaması anlamına gelmekdir. Bunu  başarabilmek için  mükemmel biyogüvenlik önlemleri ile başlayan karma bir yaklaşım gerektirir. Bunlar;yönetim uygulamalarının gözden geçirilme-si ve gerekli değişiklikler, güvenirliği kanıtlanmış yem, su, katkı maddeleri tercihi ve son olarak;kesimhanede çapraz kontaminasyon riskini azaltmak için uygulanması zorunlu önlemler  başlıkları altında ifade edilebilir.

Her Müdahale genel olarak kontaminasyonu azaltmaya yardımcı ola-caktır. Böylece nihai broiler ürünündeCampylobacter kontaminasyonundaistenilen azalma sağlanmış olacaktır. Hangi katkılarla başarılı sonuçlar alı-nabilir konusunda yapılacak araştırmalara çok şey bulunmaktadır. Ama şu anda probiyotikler belki detercih edilen katkı maddesi olabilir.

(*);Andrew Robertson,Combatting Campylobacter in Europe. World PoultryMar 21, 2016 www.worldpoultry.net/…/Combatting-Campyl

Çevirenin Önerdiği Kaynaklar

  1. Demirözü, K.(1987): Kuluçkahane Hijyeni ve Kuluçka Tekniği. Çiftlik Dergisi,44:59- 60.
  2. Demirözü, K. (1988): Tavukçunun El Kitabı, Kartal Kimya Yayını, 133 Sayfa, İstanbul
  3. Demirözü, K.(1989): Tavukçulukta Temizlik ve Dezenfeksiyon. Tavukçunun Sesi, 7:26-27. Çiftlik Dergisi, 1990,75:30-35.
  4. Demirözü, K.(1995): Tavukçulukta Temizlik ve Dezenfeksiyon. VI. Hayvancılık ve Beslenme Sempozyumu’95, Tavuk Yetirticiliği ve Hastalıkları Kitabı 325-333, Konya.
  5. Demirözü, K. (2004) : Probiyotikler ve Yeni Bir Konsept. Topkim Teknik Bülten, THS.04.07/08KD, İstanbul.
  6. Demirözü, K. (2004) : Probiyotikler ve Yeni Bir Konsept. Topkim Teknik Bülten, THS.04.07/08KD, İstanbul.
  7. Demirözü, K.(2005): Çağdaş Hayvan Üretiminde Bilinçli Beslenmede Doğal Alternatifler. Çiftlik Dergisi Röpotaj.
  8. Demirözü K. (2006): Sınır Tanımayan Hastalık: Avian Influenza(Kuş Gribi), ISBN 975-00566-1-2, (Bakınız ) Kanatlılarda Biyogüvenlik Kriterleri, Temizlik ve Dezenfeksiyon., İstanbul,34-54.
  9. Demirözü, K.(2010):Probiyotikler ve Yeni Konseptler. Çiftlik Dergisi; Şubat-2010,312(38-40)
  10. Demirözü, K.(2010): Hindi Yetiştiricilinde Biyogüvenlik Kriterleri. Çiftlik Dergisi, Temmuz 2010, 317 (36-38)
  11. Bilinçli Beslenmede Doğal Destek Ürünler. Çiftlik Dergisi 311,58-63
  12. Demirözü, K. (2010) :Kanatlılarda Temizlik ve Dezenfeksiyon Kriterleri. Çiftlik Dergisi, 319,38-42

Yazan - 13 Haziran 2016. Kategori Dr. Kaya DEMİRÖZÜ, HAYVANCILIK, SAĞLIK. Bu yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz RSS 2.0. Bu yazı yoruma kapalı fakat geri izlemeye açık
0 0 Oy
Okuyucu puanı
Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
Bütün yorumları gör
0
Düşünceleriniz bizim için önemlidir, lütfen yorum bırakınız.x
()
x