Hayvanlarda Sağlıklı Yaşam Koşulları


388478_117355038374613_100003003535981_102410_206182265_n

 

 

Prof. Dr. F. Tahir Aksoy

 

Canlıların sağlıklı yaşamı için gerekli olan çevre koşulları, kısaca “Hijyenik Koşullar” olarak ifade edilir. Bir canlının yaşamını devam ettirmesi ve verimli olması için bazı özel koşullara gerek vardır. Çevre sıcaklığı, rutubet, havalandırma, ışık, yem, su, yerleşim sıklığı, diğer hayvanlar ile olan ilişkiler çevrede çeşitli mikroorganizmaların varlığı ve miktarları, önemli çevresel faktörlerdir. Söz konusu bu ve benzeri faktörler hayvanın ihtiyaçlarına uygun şekilde sağlanmaz ise ya da değişkenlikler gösterirse, hayvanların sağlık durumları bozulur. İlk olarak büyüme, gelişme gerilikleri ve verimsizlik gözlenir. Söz konusu sürüler, daha kolay hasta olma eğilimi gösterirler.

Sağlık koruma amaçlı temizlik kurallarının bilinmesi hayvansal üretimde çok önemlidir. Söz konusu kurallar ile çevrede bulunan hastalık yapan ya da üretime zarar veren mikroorganizmaların (virüs, bakteri, mycoplasma, küf, mantar) ve çeşitli toksik maddelerin çoğalmalarının önlenmesi, onların zayıflatılmaları veya tümden yok edilmeleri amaçlanır.

Kuluçkahane, kümes, yem depoları, ham madde depoları, yem fabrikaları, kesimhane ve diğer tüm üretim birimleri ve çevrelerinde periyodik olarak ve üretim devreleri arasında temizlik yapılmalıdır. Yapılan temizleme işlemlerinden sonra belirli aralıklarla ve bir laboratuar desteği ile “temizlik testleri” yapılmalıdır. Test sonuçları uygun şekilde kaydedilmeli, kayıtlar dosyalanıp saklanmalıdır.

Temizlik uygulamasını üç grup altında toplayabiliriz. Bunlar: mekanik olarak temizleme, dezenfeksiyon ve sterilizasyon uygulamalarıdır.

Mekanik olarak yapılan temizlik, tüm kaba kirlerin gübre ve benzeri maddelerin kazınması, toplanıp atılması, süpürülmesi işlemleri ile başlatılır. Daha sonra su ile yıkama, basınçlı su, basınçlı hava ile artık maddelerin yüzeylerden sökülüp atılması işlemi yapılır. Son yıkama suyuna sabun ya da deterjan katılması, yüzeylerdeki yağlı kirlerin sökülmesine yardımcı olur. Gübre, kuluçkahane artıkları ve atılan tüm diğer maddelerin üretim ünitelerinden uzaklaştırılıp uygun şekilde yok edilmeleri gerekir.

Kaba temizliği yapılan ve yıkanan bir yüzey temiz görünümlüdür. Fakat bu yüzey üzerinde pek çok bakteri, küf ve benzeri maddelerin bulunacağı unutulmamalıdır.

374610_117356095041174_100003003535981_102450_1510120581_n

Temizleme işlemlerinin ikinci aşamasında, yüzeylerde bulunan mikroorganizmaların öldürülme işlemleri yapılmalıdır. Bir ortamdaki virus, bakteri, mantar ve benzeri mikroorganizmaların sayıca azaltılıp zarar vermeyecek düzeye indirilmelerine “dezenfeksiyon”, tüm olarak öldürülüp yok edilmelerine ise “Sterilizasyon” denir. Üretim birimlerinde dezenfeksiyon işlemlerinin iyi bir şekilde ve periyodik olarak yapılması yeterlidir. Sterilizasyon ise enjektörler, aşı makineleri, bazı araç gereç ve üretim birimlerinde çalışan personelin ellerine uygulanmalıdır.

Her işletmede, kuruluş aşamasından başlayarak daima gerekli hijyen koşullarının sağlanmasına özen gösterilmelidir. Kümes, kuluçkahane, kesimhane yem fabrikalarının oturum planları ve birbirleri ile ilişkileri önemli hususlardır. Söz konusu işletmelerde insan ve ürün geçiş yolları uygun şekillerde önceden belirlenmelidir. Buraların havalandırılması, ısıtılması gereği kadar yapılmalıdır.

Binalar temizlik yapmaya uygun şekillerde inşa edilmelidir. İç yüzeylerdeki girinti ve çıkıntılar tavanlardaki gereksiz kirişler, pencere önlerindeki çıkıntılar temizleme işlemlerini zorlaştıran faktörlerdir.

Temizleme sularının akması için gerekli taban eğiminin sağlanması, su kanalları, binaların yapımı sırasında unutulmamalıdır. Binalarda taban yüzeyleri ve gerekli bölümlerde duvar yüzeyleri yıkamaya dayanıklı şekilde yapılmalıdır. Tahta ve toprak yüzeylerin arıtılmasının, dezenfekte edilmelerinin çok zor ya da imkansız olduğu unutulmamalıdır.

Binalar, depolar, koridorlar ve kümeslerin çevresi devamlı olarak temizlenmelidir. Kümeslerde kullanılan malzemeler temiz, araç ve gereçler ise temizlenmeye müsait olmalıdır. Suluk ve yemliklerin temizliğine özen gösterilmelidir. Çiftlik ve kümes içinde giyilen işçi elbiseleri (tulum) sık sık yıkanmalıdır. Çizmeler ise kümeslere girilmeden önce ve çıkışlarda kapı önünde bir küvet içinde bulunan dezenfektan sulara batırılmalıdır. Çizmeler sık sık bol temiz su ile yıkanmalı ve fırçalanmalıdır. Çizme tabanlarının pislik tutmaması için düz olması daha iyidir.

Kümes içinde, çiftlikte muhafaza edilen bir şapka giyilmesi, saçlarla taşınan toz ve kirlere karşı iyi bir önlem olacaktır. Ayrıca çiftlikte çalışan herkesin kümeslere girmeden önce ve kümeslerden çıkarken ellerini bol su ve sabunla yıkamaları temin edilmelidir.

Modern kuluçkahane ve SPF yumurta üreten kümeslere girişlerde özel elbise ve ayakkabı giyilmesinin yanında tüm personelin her seferinde duş alması da sıkı hijyen önlemlerinin bir parçası olarak gereklidir.


Yazan - 5 Ocak 2014. Kategori MANŞET, KÜMES HAYVANCILIĞI, HAYVANCILIK, SAĞLIK, Prof. Dr. F. Tahir Aksoy. Bu yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz RSS 2.0. Bu yazı yoruma kapalı fakat geri izlemeye açık
0 0 Oy
Okuyucu puanı
Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
Bütün yorumları gör
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.
0
Düşünceleriniz bizim için önemlidir, lütfen yorum bırakınız.x
()
x